دیسپنسر در آزمایشگاه، وسیلهای است برای برداشت و توزیع دقیق و کنترلشدهی مایعات شیمیایی — بهویژه محلولها و معرفها (ریجنتها) — بدون نیاز به استفاده از پیپت یا بورت.
تعریف:
دیسپنسر ابزاری است که معمولاً روی بطری مواد شیمیایی نصب میشود و اجازه میدهد کاربر با فشردن یک دکمه یا چرخاندن پیستون، حجم مشخصی از مایع را بهآسانی خارج کند.
اجزای اصلی دیسپنسر:
1. بدنه : از پلاستیک مقاوم به مواد شیمیایی (مثل PTFE، PP یا FEP).
2. پیستون : داخل بدنه حرکت میکند و حجم مایع را بالا یا پایین میبرد.
3. نشانگر حجم : برای تنظیم دقیق حجم خروجی (مثلاً 1–10 mL).
4. لوله ورودی : به بطری متصل است و مایع را به داخل دیسپنسر میکشد.
5. لوله خروجی : محل خروج مایع هنگام فشار دادن دکمه یا اهرم.
کاربردها:
برداشت دقیق محلولها یا اسیدها بدون ریختوپاش.
جلوگیری از تماس دست با مواد خطرناک.
توزیع حجمهای مشخص از مایع به تکرار (مثلاً 5 mL در هر فشار).
مناسب برای کارهای آنالیز شیمیایی، تیتراسیون، و آمادهسازی محلولها.
انواع دیسپنسر:
نوع ویژگی
دستی رایجترین نوع، با فشار یا چرخاندن پیستون کار میکند.
الکترونیکی حجم خروجی دقیقتر، قابل برنامهریزی، مخصوص آزمایشهای حساس.
قابل تنظیم حجم خروجی را میتوان با پیچ تنظیم کرد (مثلاً از 1 تا 10 mL).
ثابت حجم خروجی ثابت دارد، برای کارهای تکراری.
نکات ایمنی:
قبل از استفاده، مطمئن شوید دیسپنسر با نوع ماده شیمیایی سازگار است (مثلاً برخی با اسید نیتریک یا حلالهای آلی ناسازگارند).
بعد از استفاده، با آب مقطر شستوشو دهید تا خشک و تمیز بماند.
هرگز دیسپنسر را روی بطریهای تحت فشار یا واکنشزا نصب نکنید.